10/2/2009
37A_TY
1
Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
Khoa chăn nuôi thú y
Bệnh nội khoa
Nhóm 7
Nguyễn Văn Dũng
Lê Xuân Hòa
Trần Thị Liên
Lý Hoàng Nghĩa
Nguyễn Thị Nguyệt
Nguyễn Đức Thi
37 A_TY
10/2/2009
37A_TY
2
Bệnh nội khoa
Hội chứng đau bụng ngựa
(colitis)
10/2/2009
37A_TY
3
Phần I. ĐÆt vÊn ®Ò
Trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu hiện nay. Nền nông nghiệp nước ta có thêm nhiều cơ hội phát triển, nhưng cũng không ít thách thức đòi hỏi phải thay đổi sao cho phù hợp với tiến trỡnh hội nhập này.
Bên cạnh nghề chan nuôi trâu bò , dê cừu thỡ việc chan nuôi ngựa cung cấp sức kéo vận chuyển đáng kể trên miền núi. Tuy nhiên chAn nuôi ngựa đã gặp nhưng khó khan nảy sinh trong quy trỡnh kỹ thuật nuôi dưỡng vệ sinh phòng bệnh, sử dụng không hợp lý
10/2/2009
37A_TY
4
Bệnh ở ngựa hay mắc nhất là hội chứng đau bụng(colica) là tổng hợp nhiều triệu chứng lâm sàng về đau bụng do nhiều nguyên nhân gây nên.
Dể tỡm hiểu rõ hơn về nh?ng nguyên nhân gây bệnh, cơ chế, triệu chứng biểu hiện bệnh và cách chẩn đoán điều trị và biện pháp phòng trị bệnh có hiệu quả hơn.
Dược sự giúp đỡ của cô Phan Thị Hồng Phúc Chúng em thực hiện chuyên đề: "hội chứng đau bụng ngựa". Với mong muốn được góp một điều rất nhỏ bé trong việc chan nuôi phòng trị bệnh ở ngựa.
10/2/2009
37A_TY
5
Phần II. Tổng quan tài liệu
I. D?c di?m
Hội chứng đau bụng ngựa rất khó xác định ngay, bởi vi khi đau bụng con vật biểu hiện nh?ng triệu chứng phức tạp như đứng ngồi không yên, chân trước cào đất, chân sau đá vào bụng. Có khi chân duỗi thẳng. có khi nằm thủ phục ngực sát đất có lúc ngồi thở như chó ngồi

Bệnh tiến triển nhanh lại hay bị kế phát các bệnh khác làm cho bệnh nặng thêm

Bệnh đột phát một cách kịch liệt, nhu động ruột tăng giảm bất thường, rối loạn về tuần hoàn, tiêu hóa, hô hấp và trao đổi chất
10/2/2009
37A_TY
6
II. Nguyên nhân
Những nguyên nhân chính gây nên hội chứng đau bụng ngựa thưòng là:
C¬ vßng vïng lç t©m vÞ co gi·n kÐm Ngùa khã n«n ®au bông
Đ­êng cong nhá ë d¹ dµy lâm t¹o thµnh vùc dÞch vÞ ruét dÔ r¬i vµo g©y ®au bông
Do sù rèi lo¹n vÒ TK cña vá n·o, trung khu d­íi n·o, TKTW, hÖ thèng néi c¶m thô cña d¹ dµy vµ ruét trë ng¹i vËn ®éng tiÕt dÞch,hÊp thu vµ bµi tiÕt
10/2/2009
37A_TY
7
Cho đi làm ngay sau khi ăn no, hay dau khi đi làm về cho uống nước lạnh, đồ ăn lạnh hay cho ăn quá nhiều thức ăn tinh.
Do chăn nuôi khong đúng phương pháp, ăn uống thắt thường, thức ăn quá đơn điệu, phẩm chất thức ăn kém.
Do ít vận động lâu ngày nên cơ năng và khả năng tiết dịch của dạ dày và ruột giảm.
10/2/2009
37A_TY
8
Do th?i ti?t thay d?i d?t ng?t ho?c gia sỳc ph?i l�m vi?c m?t du?i tr?i n?ng.
Do gia sỳc qua s? hói
Can cứ vào các nguyên nhân gây ra đau bụng có thể phân ra các trường hợp sau: Co thắt ruột, chướng dạ dày cấp tính, tắc ruột, lồng ruột, viêm dạ dày và ruột cấp tính, táo bón
10/2/2009
37A_TY
9
III. Cơ chế




TKTW
10/2/2009
37A_TY
10
Những kích thích bệnh lý từ bên ngoài hay bên trong cơ thể tác động đến thần kinh trung ương gây phản xạ rối loạn tiêu hoá, những kích thích đó làm co thắt cơ vòng hay cơ trơn của dạ dày, gây dãn dạ dày hoặc kinh luyến.
Sự quá hưng phấn dẫn đến ức chê. Khi cơ của dạ dày bị tê liệt thì chất chứa tích lại trong dạ dày càng nhiêu. Sự lên men tăng những chất phân giải kích thích vào hệ thống nội cảm thụ vách ruột làm cho con vật đau.
10/2/2009
37A_TY
11
Những kích thích đau truyền lên vỏ não liên tục làm cho những tế bào thần kinh mệt mỏi, mất khả năng điều chỉnh đối với trung khu dưới não. Như vậy cơ thể rơi vào trạng thái rối loạn toàn thân.
10/2/2009
37A_TY
12
Những kích thích đau làm thay đổi nồng độ các men xúc tác phản ứng sinh hoá trong máu, lượng CO2, cặn azot (ure, indican, trytophan, NH3… ) hàm lượng K, Mg, PO4, tăng và phá hoại cơ năng của hệ thần kinh thực vật.

Sự tắc ruột dẫn đến hiện tượng nước trong ruột bị hấp thu và thải ra ngoài làm cho con vật ngày càng bị thiếu nước dễ dẫn tới hịên tượng nhiễm độc toàn thân, đồng thời số lượng hồng cầu, bạch cầu, hemoglobin trong máu tăng.
10/2/2009
37A_TY
13
Sự tắc ruột còn dẫn tới dãn dạ dày cấp tính hoặc lượng dịch vị tăng lên trong dạ dày, đoạn ruột phía trước cũng bị tích chất chứa, lên men sinh hơi nên dễ dẫn tới chướng hơi ruột, thể tích dạ dày và ruột tăng lên ép vào gan, làm giảm cơ năng giải độc của gan.

Ruột căng to làm cho con vật đau dữ dội trở ngại tuần hoàn có thể sinh ra xung huyết não làm cho bệnh ngày càng trở nên trầm trọng con vật chêt do ngạt thở
10/2/2009
37A_TY
14
Triệu chứng
Hội chứng đau bụng ngựa thể hiện ở nhiều hinh thức:
- Gia súc đúng không yên, xoay quanh cọc buộc, chân trước cào đất chân sau đạp bụng. Khi nằm bốn chân duỗi thẳng, ngưc sát đất rồi đứng lên thận trọng
- Con vật đứng lỳ luôn ngoảnh lại nhin bụng, miệng gãi vào ngực vùng tim, đứng cong lưng chân dạng như đi tiểu, ngồi như chó cổ ngửa về sau, lắc sang trái hoặc phải
- Bụng chướng to, con vật ban khoan, buồn nôn, các cơ đầu cổ và đuôi co giật.
10/2/2009
37A_TY
15
Ngựa mắc chứng đau bụng
10/2/2009
37A_TY
16
Ngựa lăn lộn khi đau bụng
10/2/2009
37A_TY
17

Th? tri?u ch?ng : Do k? phỏt t? nh?ng b?nh khỏc nhu b?nh truy?n nhi?m, ký sinh trựng, ngo?i khoa, b?nh s?n khoa
Th? gi?: Do b?nh v? gan, th?n, ph?i, ph? m?c gõy nờn, khụng ph?i b?nh ? d? d�y
Th? th?t: Do b?nh ? d? d�y v� ru?t gõy nờn dau b?ng.
Phân loại
10/2/2009
37A_TY
18
V. Chẩn đoán
Hội chứng đau bụng ngựa là một bệnh cấp tính và thường nguy hiểm. Có khi sau 1 - 2h phát bệnh, con vật có thể chết, vi thế cần phải chẩn đoán và xử lý kịp thời.
H?i ch? gia sỳc: h?i c?n k? v? b?nh nhu:ch? d? l�m vi?c, ch? d? cham súc, nuụi du?ng, th?c an, th?i ti?t, khớ h?u.
do thõn nhi?t, t?n s? tim d?p, t?n s? nhu d?ng ru?t ...
10/2/2009
37A_TY
19


Dựng ?ng thụng d? d�y
(nhất thiết phải làm)

Trong qua? tri`nh chõ?n doa?n,nờ?u cõ`n co? thờ? dờ? ụ?ng thụng trong vo`ng 2h(nờ?u dờ? lõu co? thờ? la`m hoa?i tu? niờm ma?c mu~i)
Dờ? thõ`n kinh hoa?t dụ?ng bi`nh thuo`ng, xu?c tiờ?n tuõ`n hoa`n va` hoa?t dụ?ng co nang cu?a da? da`y co? thờ? du`ng:cafein 20% 20 ml,NaCl 5 - 10% :200 ml /con. Tiờm chõ?m va`o ti~nh ma?ch
Hơi thoát ra
Chướng hơi
K0 có hơi thoát ra
Tích TA
10/2/2009
37A_TY
20
Dùng ống thông dạ dày nhất thiết phải làm nếu do chướng hơi dạ dày thì hơi sẽ theo ống ra ngoài làm cho chứng đau bụng giảm đi hay hết hẳn, nếu không thấy hơi ra thì thụt vào dạ dày 2 - 3lit nước ấm rồi hạ thấp đầu gia súc để nước chảy ra. Nếu cuống hạ vị co thắt làm chất chứa trong dạ dày tích lại thì nước chảy ra bằng lượng cũ hay nhiều hơn,lúc đó lập tức thụt vào 10 -12 ml axit lactic hay 50 ml axit axetic hòa vào 0,5 lít nước để giải trừ sự co thắt cuống hạ vị.
10/2/2009
37A_TY
21
Nếu bệnh vẫn tiếp diễn,sau khi rửa dạ dày thì dùng thuốc chống lên men ichthyol 10 -12 ml cho vào 300 ml rượu rồi hòa với 0,5lít nước cho uống. Cũng có thể sau khi giải trừ co thắt ở hạ vị, dùng 0,5lít dầu thầu dầu,hoặc parafin cho gia súc uống để tống chất chứa trong dạ dày ra ngoài.
10/2/2009
37A_TY
22
Chú ý: Tất cả quá trình trên phải hoàn thành trong 30 phút. Khi gia súc đã tương đối yên tĩnh, ta khám bằng biện pháp thông thường như sờ nắn, gõ, nghe…nếu cần phải kiểm tra cả độ dự trữ kiềm trong máu. Khi khám có thể dựa vào các chứng bên ngoài để chuẩn đoán tình trạng bệnh.
10/2/2009
37A_TY
23
VI. Diều trị
Khi Đau bụng dữ dội có thể dùng: novocain 0,5%:50ml/kg TT phong bế vào bao thận, hay analgin 10%: 20 – 25ml/con, tiêm bắp.
Có thể chữa theo triệu chứng
làm giảm sự hưng phấn thần kinh: dùng một trong những đơn thuốc sau :
+ pirozin 10 – 15ml/con, tiêm bắp
+ Novocain 0,25%: 400 – 500ml/con, phong bế vào vùng đám rối thận và đám rối mặt trời.
10/2/2009
37A_TY
24
L�m gi?m s? hung ph?n th?n kinh: dựng m?t trong nh?ng don thu?c sau :
+ pirozin 10 - 15ml/con, tiờm b?p
+ Novocain 0,25%: 400 - 500ml/con, phong b? v�o vựng dỏm r?i th?n v� dỏm r?i m?t tr?i.
L�m gi?m dau b?ng do kinh luy?n: dựng atropin sulphat 0,1%:5 - 10ml/con, tiờm b?p.
Chỳ ý: Tru?ng h?p b? dau b?ng do tỏo bún, khụng du?c dựng atropin vỡ cú th? gõy li?t ru?t.
Tru?ng h?p b? xung huy?t nóo: ph?i chớch huy?t ? tinh m?ch c?.

10/2/2009
37A_TY
25
Thải trừ chất chứa ở đường tiêu hoá và thoá hơi ở dạ dày, ruột bằng Natri sunphat hoặc Magie sunphat, nước lá thị, nước gừng (cho uống)
Dùng thuốc kích thích cơ năng của dạ dày ruột
+ NaCl 10%: 200 – 300ml/con tiêm tĩnh mạch ngày 1 lần
+ Strychninsunfat 1%: 5ml/con tiêm bắp (trường hợp bị tê liệt ruột)
Dùng thuốc trợ sức trợ lực, trợ tim. Nếu ngựa đau nặng, bỏ ăn phải tiếp nước để trợ lực, tăng cường giải độc đề phòng nhiễm độc toan
Dung dịch Glucoza 20%: 1 -2 l/con
Cafeinnatribenzoat 20%: 20ml/con
CaCl2 10%: 50 – 70 ml/con
Urotropin 10%: 50- 70ml/con
Vitamin C 5%: 20ml/con
Hoà lẫn tiêm chậm vào tĩnh mạch ngày 1 lần
10/2/2009
37A_TY
26
VII. BIỆN PHÁP PHÒNG BỆNH
Chú ý đến phẩm chất thức ăn, không cho ăn các thức ăn mốc, thối, lẫn cát, cho uống nước sạch. Nên cho ngựa ăn theo trình tự sau:
+ Cho ăn cỏ trước khi uống nước rồi cho ăn thức ăn tinh, sau đó lại cho ăn cỏ.
Trước và sau khi đi làm tránh cho gia súc ăn no và uống lạnh.
Tắm chải thường xuyên, khi đi làm về không để ngựa đứng ở nơi gió lùa, nếu ngựa không đi làm phải cho ngựa vận động.
Chú ý phòng các bệnh truyền nhiễm và ký sinh trùng cho bệnh
10/2/2009
37A_TY
27

Phần III. Kết luận

Đặc điểm sinh thái nước ta phù hợp với chăn nuôi trâu bò là chủ yếu, chăn nuôi ngựa với số lượng ít hơn không mang tính chất tập trung. Bệnh ở ngựa hay xảy ra là hội chứng đau bụng.
Hội chứng đau bụng ngựa do nhiều nguyên nhân gây nên chủ yếu là do tác nhân từ bên ngoài: do quá trình nuôi dưỡng chăm sóc và sử dụng không hợp lý, thời tiết thay đổi đột ngột, làm việc dưới trời nẳng hay gia súc quá sợ hãi.
10/2/2009
37A_TY
28
Những kích thích bệnh lý tác động đến thần kinh trung ương gây phản xạ rối loạn tiêu hoá, những chất phân giải kích thích vào hệ thống nội cảm thụ vách ruột làm cho con vật đau ảnh hưởng đến trung khu dưới não, cơ thể rơi vào trạng thái rối loạn toàn thân.
Triệu chứng đau bụng có khi chỉ xuất hiện 1 – 2h trước khi ngựa chết vì vậy việc chẩn doán và điều trị phải nhanh chóng và được tiến hành đồng thời.
Biết được nguyên nhân cơ chế sinh bệnh từ đó có biện pháp ngăn ngừa bệnh xảy ra, nhằm đạt hiệu quả cao trong chăn nuôi ngựa.
10/2/2009
37A_TY
29
MỘT SỐ HÌNH ẢNH MINH HỌA
Vùng bụng đau của ngựa
10/2/2009
37A_TY
30
10/2/2009
37A_TY
31
Miệng gãi ngực vùng tim, chân dạng như đi tiểu
10/2/2009
37A_TY
32
Bụng chướng to, con vật buồn nôn
10/2/2009
37A_TY
33
Dạ dày giãn cấp tính
10/2/2009
37A_TY
34
Triệu chứng tắc ruột ở ngựa do tích đầy thức ăn